Σχέδιο θέσεων Φόρουμ ΜΜΕ για τα εργασιακά (1/2/2003)

Α.

Η πολύπλευρη κρίση στο χώρο του τύπου, που είναι αποτέλεσμα της άκρατης ιδιωτικοποίησης-εμπορευματοποίησης του κοινωνικού αγαθού της ενημέρωσης και της απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων, έχει ορατές επιπτώσεις τόσο στην ποιότητα της ενημέρωσης, όσο και στους όρους αμοιβής και απασχόλησης των

εργαζομένων. Οι τρόποι και οι ρυθμοί αυτής της φιλελευθεροποίησης μπορεί να ποικίλουν ανάλογα με το μέσον, την επιχείρηση, τον κλάδο, ωστόσο η κατεύθυνση είναι η ίδια.

Η κρίση απλώς ενισχύει και οξύνει διαδικασίες που ήδη ενυπήρχαν και που εν μέρει συνδυάζονται και με τις παραδοσιακές δομές (εργασιακές, συνδικαλιστικές, ασφαλιστικές), σε ό,τι από πάντα είχαν το πιο αρνητικό (διάσπαση των εργαζομένων, εξαρτήσεις από τις ιδιωτικές και κρατικές εξουσίες), για να αποδιαρθρώσουν τον εργασιακό χώρο και να κάμψουν τις αντιστάσεις. Είναι σαφές πως η ήδη κυρίαρχη αντίληψη ότι το προϊόν δεν κρίνεται από την ενημερωτική αξία και ποιότητά του, αλλά από την ώθηση που μπορεί να δώσει στις πωλήσεις και τα κέρδη, αν όχι και πιο ωμά από την εξυπηρέτηση των γενικότερων οικονομικών ή πολιτικών συμφερόντων των ιδιοκτητών, πλήττει το δικαίωμα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας της κοινωνίας. Αλλά επίσης πλήττει και τη δουλειά των εργαζομένων στα μέσα και τα εργασιακά τους δικαιώματα. Οι δύο

αυτές όψεις αλληλοτροφοδοτούνται. Ειδικότερα για τη δεύτερη:

Β.

Οι συλλογικές συμβάσεις που υπογράφονται καλύπτουν ένα τμήμα των εργαζομένων, αλλά όχι το σύνολό τους. Συχνά, μάλιστα, δεν εφαρμόζονται ούτε σε όλους τους συναδέλφους που τυπικά καλύπτουν. Οι εργοδότες, εκμεταλλευόμενοι τον κατακερματισμό και οργανωτικές αδυναμίες του συνδικαλιστικού κινήματος, εξασφαλίζουν ουσιαστικά ασυδοσία στο χειρισμό μεγάλων κατηγοριών εργαζομένων, ιδίως όσων απασχολούνται σε περιφερειακά μέσα.

Επιχειρούν, επίσης, να μεταφέρουν την κρίση στον επιχειρηματικό τους χώρο στην πλάτη των εργαζομένων, εκμεταλλευόμενοι το νομοθετικό κενό, που τους επιτρέπει να ξεκινούν μια επιχειρηματική δραστηριότητα στο χώρο των μέσων, χωρίς να καταβάλλουν ένα ελάχιστο εγγυητικό κεφάλαιο για την κάλυψη των οφειλών προς τους εργαζομένους σε περίπτωση αποτυχίας. 

Διευρύνουν ανησυχητικά την τακτική της αμοιβής με δελτίο παροχής υπηρεσιών, που τις περισσότερες φορές αποτελεί καταστρατήγηση της νομοθεσίας περί εξαρτημένης εργασίας. Δεν εφαρμόζουν την ποσόστωση εργαζομένων με μισθό και με δελτίο, όπου έχει συμφωνηθεί. Δεν καταβάλουν με το δελτίο αμοιβές ανάλογες των αμοιβών με μισθό για ίση εργασία. 

Η γενική παραδοχή του 6ωρου και του 5ήμερου, που ίσχυε μέχρι πριν από λίγα χρόνια, καταστρατηγείται. Η απλήρωτη  εργασία και υπερεργασία επιχειρείται να γίνει καθεστώς ανεξέλεγκτο και η πληρωμή υπερωριών εξαίρεση στον κανόνα.

Σε αρκετές κατηγορίες εργαζομένων στον τύπο προωθείται το καθεστώς ατομικών συμβάσεων με δυσμενέστερους όρους, που και αυτοί δεν τηρούνται πάντοτε. Οι κατώτατες αμοιβές έχουν συγκρατηθεί σε χαμηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα να μην εξασφαλίζουν επαρκές επίπεδο διαβίωσης, πυροδοτώντας έτσι το φαινόμενο της πολλαπλής απασχόλησης, που συμβάλλει και αυτό στην πτώση της ποιότητας της ενημέρωσης και εκθέτει τους εργαζόμενους σε ανασφάλεια και ανυποληψία.

Τέλος, έχει επανέλθει η λεγόμενη "μαθητεία", δηλαδή η εξαιρετικά φθηνή ή και δωρεάν εργασία, που πρέπει να αντιμετωπιστεί με επιμονή στην αυστηρή εφαρμογή του τριμήνου (και τις προβλεπόμενες αμοιβές). 

Γ.

Τα προβλήματα αυτά δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν, αν δεν επιδιωχθεί η επίλυσή τους με ενιαία συλλογική σύμβαση, που θα καλύπτει στην πράξη όλους τους εργαζόμενους στα μέσα, όχι μόνο τα μέλη των ενώσεων, θα ορίζει ικανοποιητικά κατώτερα επίπεδα αμοιβών, ανάλογα με την προσφερόμενη εργασία. 

Επίσης θα προβλέπει τον περιορισμό στο ελάχιστο της μεθόδου αμοιβής με το δελτίο και την εξομοίωση των αμοιβών που καταβάλλονται με δελτίο παροχής, με τις αμοιβές των μισθωτών για ανάλογη εργασία. Η προσπάθεια να βελτιώσουν αισθητά οι εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης τους όρους απασχόλησης και αμοιβής τους, θα ενισχυθεί αν το σύνολο του κλάδου προχωρήσει σε ενοποιητικές διαδικασίες. Η εκ των πραγμάτων ενότητα στους χώρους δουλειάς για την αντιμετώπιση των οξυμένων προβλημάτων, μπορεί να γίνει ήδη πραγματικότητα. Με την επίμονη προώθησή της, προάγουμε το στόχο της ενοποίησης ομοεπαγγελματικών ενώσεων και της ίδρυσης συνδικάτου μέσων ενημέρωσης με τη συμμετοχή όλων των ενώσεων των εργαζομένων σε όλα τα μέσα. 

Είναι η ελάχιστη απάντηση που μπορούν να δώσουν οι εργαζόμενοι στη διαδικασία υπερσυγκέντρωσης της ιδιοκτησίας και συγκρότησης επιχειρήσεων που διαθέτουν διαφόρων ειδών μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα με την καλλιέργεια του ενωτικού πνεύματος και των ενοποιητικών διαδικασιών, χρειάζεται να προχωρήσει και ο σχεδιασμός του ενιαίου ασφαλιστικού ταμείου, που θα εξασφαλίζει τα υψηλότερα δυνατά επίπεδα παροχών για το σύνολο των ασφαλισμένων, χωρίς να τις εξαρτά από τη συνδικαλιστική ένταξη.

Οι  ενώσεις των εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης είναι ζωτική ανάγκη να ανοίξουν τις πόρτες τους σε όλους τους εργαζόμενους στα μέσα. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα στον τομέα αυτό, αλλά χρειάζεται να αρθούν τα τελευταία -αδικαιολόγητα- εμπόδια στην ελεύθερη πρόσβαση όλων των εργαζόμενων στο σωματείο τους, με την ανάληψη εργασίας σε οποιοδήποτε μέσο ενημέρωσης.