Σάββατο 1/2/03 3.00 μ.μ. 

Θεματική: "Οι γυναίκες στα συνδικάτα και η εκπροσώπησή τους"  

Ομιλήτριες: 

Δέσποινα Σπανού, μέλος του Γενικού συμβουλίου της ΑΔΕΔΥ

Κατερίνα Αρβανιτάκη, πρώην συνδικαλίστρια, ερευνήτρια

Μαρία Φραγκιαδάκη, μέλος του Γ. Σ. της ΓΣΕΕ, υπεύθυνη της Γραμματείας Γυναικών της ΓΣΕΕ

Συντονίστρια: Σίσσυ Βωβού

Στην ιδρυτική συνάντηση του Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ, που έλαβε χώρα στις 31 Ιανουαρίου, 1 και 2 Φεβρουαρίου, η Γυναικεία και Φεμινιστική Κίνηση διοργάνωσε θεματική με περιεχόμενο: "Οι γυναίκες στα συνδικάτα και η εκπροσώπησή τους". Η επιλογή του συγκεκριμένου θέματος είχε στόχο να περιγράψει το συνδικαλιστικό περιβάλλον στο οποίο καλούνται οι γυναίκες εργαζόμενες να υπάρξουν σαν συνδικαλίστριες, να αποτυπώσει το εύρος της συμμετοχής τους, να διατυπωθούν οι αιτίες που την επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά και να γίνει ανταλλαγή εμπειριών και σκέψεων.

Στη θεματική παρευρέθηκαν περίπου 100 άνθρωποι, εκ των οποίων το  90% ήταν γυναίκες. Το γεγονός ότι δεν έχουμε αποκτήσει, ως Ελληνικό Κοινωνικό Φόρουμ, την απαιτούμενη οργανωτικότητα, είχε σαν αποτέλεσμα η συζήτηση να μην γίνει στην προκαθορισμένη αίθουσα αλλά σε μια πολύ μικρότερη. Δεν μπορούμε λοιπόν να σχηματίσουμε ακριβή εικόνα της ανταπόκρισης που είχε η συγκεκριμένη θεματική.

Η πρώτη ομιλήτρια, Δέσποινα Σπανού, ανέπτυξε κυρίως το καθεστώς που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στα συνδικάτα, το ανταγωνιστικό περιβάλλον που κυριαρχεί σε αυτά με αποτέλεσμα να αποκλείει αντί να εντάσσει τις γυναίκες εργαζόμενες. Παρουσίασε το συνδικαλιστικό περιβάλλον του δημόσιου τομέα και τα ποσοστά εκπροσώπησης των γυναικών. Επίσης επεσήμανε πως οι αναχρονιστικές κοινωνικές νοοτροπίες και η παραδοσιακή ελληνική οικογένεια λειτουργούν ως τροχοπέδη και στην συνδικαλιστική ένταξη της γυναίκας.

Η δεύτερη ομιλήτρια, Κατερίνα Αρβανιτάκη, παρουσίασε μελέτη της, που σύντομα θα εκδοθεί, με τίτλο "Το χρονικό μιας απουσίας". Εξιστόρησε τις φιλότιμες και επίπονες προσπάθειες που έγιναν τα τελευταία 15 χρόνια για τη συγκρότηση γραμματειών γυναικών σε πολλές ΔΕΚΟ και Τράπεζες, τη δημιουργία και το ρόλο της Γραμματείας Γυναικών της ΓΣΕΕ και ανέδειξε τους λόγους της αδρανοποίησής της, αποδίδοντας μέρος ευθύνης στους συνάδελφους συνδικαλιστές οι οποίοι δεν αποτίμησαν σωστά το έργο, δεν ενδιαφέρθηκαν για τη συνέχειά του και κατά μία έννοια το "κατέστειλαν" προκειμένου να αναδείξουν άλλα ζητήματα. Τέλος αναφέρθηκε εκτενώς στα ποσοστά εκπροσώπησης των γυναικών σε συνδικαλιστικές οργανώσεις όλων των βαθμίδων καθώς και σε κάποια συγκριτικά στοιχεία που υπάρχουν για τα τελευταία 20 χρόνια.

Η τρίτη ομιλήτρια, Μαρία Φραγκιαδάκη, αναφέρθηκε εκτεταμένα στις συνθήκες του νεοφιλελευθερισμού, της επίθεσης που γίνεται εναντίον της απασχόλησης και των κεκτημένων δικαιωμάτων, στην ανεργία και τις επιδεινούμενες συνθήκες που επιβαρύνουν τις γυναίκες. Αναφέρθηκε στη Γραμματεία Γυναικών της ΓΣΕΕ και ιδιαίτερα στην οργανωτική συνδιάσκεψη του 2002, και στην απόφαση της συνδιάσκεψης αυτής να ιδρυθεί ένα δίκτυο συνδικαλιστριών, που ενδεχομένως θα αντικαταστήσει τη Γραμματεία, εάν και εφ' όσον δεν περιθωριοποιηθεί από εξωτερικούς παράγοντες. Περιέγραψε τις σκληρές συνθήκες που επικρατούν στο εσωτερικό του συνδικαλισμού, μέσα στις οποίες πρέπει οι γυναίκες να υπάρξουν. Επίσης, τόνισε ότι στον ιδιωτικό τομέα οι γυναίκες έχουν καλύτερα ποσοστά εκπροσώπησης, κάτι που πρέπει να μας προβληματίσει. Τέλος τόνισε την αδυναμία των συνδικάτων, την απουσία τους από τα πιο εκμεταλλευόμενα στρώματα, και την ανάγκη ενδυνάμωσης του συνδικαλισμού γενικότερα. Η άποψη της ομιλήτριας για τον τρόπο που επιλέγουν οι γυναίκες να αναδείξουν τα θέματά τους προκάλεσε κριτικές τοποθετήσεις από κάποιες φεμινίστριες.

Στη συζήτηση συνεισέφεραν με την τοποθέτησή τους, περισσότερες από 10 ομιλήτριες και δύο ομιλητές.

Κοινή παραδοχή ήταν η διαπίστωση ότι οι γυναίκες εργαζόμενες συμμετέχουν λιγότερο στα σωματεία, αλλά και όταν συμμετέχουν ωφελούνται λιγότερο από τους άνδρες.

Επίσης, ότι η ενδυνάμωση του συνδικαλιστικού κινήματος γενικά, θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή και την εκπροσώπηση των γυναικών.

Για την αύξηση της γυναικείας εκπροσώπησης εκφράστηκαν από αρκετές γυναίκες δύο αντίθετες απόψεις: μία υπέρ των ποσοστώσεων, ως αναγκαίου προσωρινού και διοικητικού μέτρου, και μία εναντίον των ποσοστώσεων, ως αίτημα που υποβαθμίζει τις γυναίκες και δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την ανάδειξη της γυναικείας οπτικής.

Μία τρίτη άποψη που διατυπώθηκε ήταν υπέρ της αναλογικής εκπροσώπησης των γυναικών στα συνδικάτα, ανάλογα με τη δύναμη των εργαζομένων στον κάθε κλάδο. Η άποψη αυτή εντάσσεται στη φιλοσοφία της ποσόστωσης, απλώς είναι πιο συγκεκριμένη σε αυτή την κατεύθυνση.

Κοινά αποδεκτή ήταν η διαπίστωση ότι το συγκεκριμένο θέμα δεν έχει διερευνηθεί σε βάθος, δεν έχει αναδειχθεί ως επίμαχο ζήτημα. Χρειάζεται να ενταχθεί σε πρακτικές δράσεις και να υπάρξει συνέχεια του προβληματισμού.